Croatiae auctores Latini: inventa  
   domum |  qui sumus |  textus |  auxilia |  tolle, lege! |   
Pir, Didak (1517 – 1599) [1596], Cato minor, sive disticha moralia, versio electronica (), versus 5366, verborum 40443, Ed. Neven Jovanović [genre: poesis - carmen; poesis - elegia; poesis - epigramma; poesis - ode] [word count] [didacuspcato].
Previous section

Next section

Portugalliae Regum, et aliquot insignium Hispaniae urbium nomina singula singulis distichis inclusa. ad Andream Marini Filium suavissimum adolescentem, et amoeni ingenii poetam. Misi in festo Epiphaniae die.
Ad eundem.
Nos regalibus optimo dierum
Promissum tibi mittimus libellum.
At tu versiculos cane, remittas.
Sint licet lepidi, et nimis venusti.
Ni vis, ut volitent truces Iambi.
Si sextariolum senis Falerni,
Aut plenam puer adserat lagenam.
O quam magnificum, atque liberalem
Dicent te madidae meae camaene.
XIIX. PORTUGALLIAE REGES.
Alfonsus I.
Hungarus, an Gallus, non constat, at acer in armis
Primus apud nostros regnat Alonsus avos.

Hic Alfonsus impudice matri adhibita custodia compedes iniecit: illa vero patem filio fortuna

-- 72 --

non vane imprecata est. In proelio enim parum secundo et crus fregit, et ab hoste captus, aegre libertatem redemit.

Sancius I.
Excipit imperium maturo Sancius aevo.
Non fuit invicto degener ille patri.
Alfonsus II.
Alter Alonsus adest, cuius Mavortia facta
Arguat invicta Sylvia capta manu.

Sub hoc Rege tandem expulsis Arabibus debellatum in Algarbiis Lusitanicarum rerum scriptores tradunt.

Sancius II.
Tardior ingenio, sed cultor Sancius aequi
Germanique minas, fugit, et exul obit.

Praeclarum me Hercule, et memoria dignum facinus sub hoc Sancio contigisse traditur, quod ego ita narrabo, magis ut aliis accurate scribendi materiam subiiciam, quam quod me tantam rem Stylo consequi posse sperem; id in hunc modum habet.

Sancius Rex Alfonso fratri cum hostilibus copiis adventanti imparem se sentiens arce prius Equestres ordinis viro (nomen non traditur) commendata, urbe Connimbrica noctu excedit, et ad Castellanum regem, in cuius fide erat, Toletum abit. Adest Alfonsus triduo post fratris discessum, et urbe sine negotio potitus, arcem circunvallat, ab oppugnatione tamen, quia firmissimo praesidio

-- 73 --

teneri constabat, consulto abstinet. Fuit illa obsidio longa, et plena periculi, plena laboris: iamque res a turpi solutione parum aberat, cum nuncius de Sancii obitu in castra adfertur, primum dubius, et sine auctore, mox percrebescente fama, et multorum literis confirmatus. Raro praemeditatis consiliis pares exitus respondere solent. Sancius in quo Rege omnem salutis spem reposuerat, ab eo delusus, et potione (ut traditur) absumptus pacarum hosti fratri regnum reliquit: corpus tamen, credo, ne sceleris magnitudo palam fieret, splendidissimo apparatu regum tumulo illatum. At Alfonsus insperato gaudio perfusus, et iam victoriae hortatur. Satis, superque illius fidem spectatam decessisse regem, a quo steterat, si arcem retinere pergat, iniurium videri posse. Animum vero intrepidum, et divitiarum parum curantem largitionibus, aut minis tentare, parum e regia dignitate visum. at praefectus primum nuncio fidem non habere, et tabellario, si redire pergat, caedem minari, mox ubi iusiurandum accessit, et nulla amplius de Sancii morte dubitatio erat, ut rem maturius expendat, paucorum dierum inducias impetrat. inde data, acceptaque fide, et novo arci praeside imposito, magnis itineribus Toletum se confert. Hic ille magnam, et inauditam rem aggressus, Sancii cadaver exhumatum sede collocat, diademate, sceptro, et regia praeterea veste ornat, inde claves laeva tenens, et Regis genibus advolutus Rex Sanci inquit, claves illius arcis, quam mihi Connimbrica discedens credidisti, tibi restituo, meque ab obstricta fide libero. iubesne ut eas claves Alfonso fratri, ad quem iure optimo Portugalliae Regnum

-- 74 --

devolutum est, salva fide tradam? hic cum paullulum quasi responsum expectans subticuisset, repetito mox sermone Rex Sanci inquit, istud tuum silentium ita interpretor, quasi petitioni meae assentiaris. Conversus inde ad Castellanam nobilitatem, quae rei novitate frequens illuc convenerat, vos viri Principes, inquit, adpello, vestram fidem imploro, adeste innocentiae, integritatisque meae fidissimi testes, adsit, qui haec in publica acta referat, ut de mea inviolata fide plenissime omnibus constare possit. His peractis, eadem, qua venerat, celeritate Connimbricam reversus arcem Alfonso aperit. vir magnus profecto, et nominis immortalitate dignus. At ea fuit illa praesertim tempestate nostrorum hominum in scribendo negligentia, ut simplici rerum narratione contenti, caetera parum curarent. Hector tamen Tavarius (ne hoc quidem silentio praetermittam) adolescens Lusitanus, nobili genere, et patriae antiquitatis non imperitus, cum mecum Lovanii eodem hospitio uteretur, hunc praefectum gentilem suum fuisse gloriabatur, eumque post deditam arcem sive odio, sive Alfonsi metu, in Angliam navigasse narrabat, neque postea in Lusitania visum, verum fides penes Tavarium esto. Porro ab hoc Sancio obrutum thesaurum, qui me iuvene Connimbricae repertus est, multi pro certo adfirmant.

Alfonsus III.
Quid non regnandi cogat malesuada libido?
Sceptra manu pulsi fratris Alonsus habet.
Dionysius.
It visurum avum Dionysius ille nepoti
Qua potuit magnus rex dare, dona dedit.

-- 75 --

Remisit illi homagium, quod ad eam diem Lusitani reges Castellanis praestabant.

Alfonsus IIII.
Baetica pugnantem Mellaria vidit Alonsum,
Dum caderent magni Miramolinis opes.
Petrus cognomento crudelis.
Errat, qui Petrum crudelem nominat, ultor
Acrior occisae coniugis ille fuit.
SCHOLIUM.

Hagnesam Castriam intelligit suavissimi oris Puellam, quae cum a Petro Portugalliae Infante matronae loco habetur, iussu regis interfecta est. Petrus vero iam rex, nefarii consilii auctores severissime punivit, inde crudelis cognomen adeptus.

Fernandus.
Cinxit Ulyssaeam Fernandus moenibus urbem.
Stabat opus, necdum septima messis erat.
Ioannes I.
Salve invicte Heros regem qui vincis Iberum.
Cogis et effusae tradere terga fugae.
Adoardus.
Invida mors coeptis Adoardi strinxerat arcum.
Arcus et, heu, regi pestifer ille fuit.
SCHOLIUM.

Decessit pestilentia, dum litteras ab urbe Olyssippone, ubi ea lues grassabatur, allatas temere resignat, quod ne cui mirum videri possit,

-- 76 --

referam, quod puer a maioribus natu accepi. Muliercula e faece Hispalensi (nomen non traditur) filii literas e pestilenti loco allatas sinu adservavit, et e vestigio ardentissima febri correpta expiravit: secuta deinde contagio, ex qua ad xl. capitum millia promiscue elata dicuntur.

Alfonsus V.
Quae iuvenem bellis ornat fortuna secundis,
Haec eadem Alfonsi deserit arma senis.
Ioannes II.
Clarus Ioannes, et bello, et pace furentes
Arte socrus (eheu) pocula dira bibit,
SCHOLIUM.

Decessit potionatus a Beatrice socru, cuius generum filiumque proditionis reos, securi percusserat.

Emanuel.
Rege sub hoc fines Orientis, et avia Gangis
Hostia ab Occiduo littore Gama petit.
Ioannes III.
Rex, quo nemo magis populum dilexit, et in quem
Non potuit populi crescere maior amor.

Sub hoc rege iussu patris, adolescens vixdum xiix. annum egressus, id quod non sine lachrymis scribo, Et patriae fines, et dulcia rura reliqui. an. 1535.

Sebastianus.
At cadit infaelix adverso Marte Sebastus,
Ferreus est, lachrymas qui cohibere potest.

-- 77 --


Iam senior, morboque gravi confectus habenas
Erricus adflicti suscipit Imperii.

Phillipus Hispaniae Monarcha.
Quod neque Sol vidit, neque quisquam crederet, unus
Hesperia in magna sceptra Philippus habet.
Idem.
Post deploratas clades, et tristia magni,
Regis et (heu) iuvenis funera Daverii.
Illuxit terris signum caeleste Philippus.
Et tulit accisis Austria rebus opem.
Previous section

Next section


Pir, Didak (1517 – 1599) [1596], Cato minor, sive disticha moralia, versio electronica (), versus 5366, verborum 40443, Ed. Neven Jovanović [genre: poesis - carmen; poesis - elegia; poesis - epigramma; poesis - ode] [word count] [didacuspcato].
Powered by PhiloLogic

Creative Commons License
Zbirka Croatiae auctores Latini, rezultat Znanstvenog projekta "Digitalizacija hrvatskih latinista", dostupna je pod licencom
Creative Commons Imenovanje-Nekomercijalno-Dijeli pod istim uvjetima 3.0 Hrvatska.
Podatke o projektu vidi na www.ffzg.hr.
Za uporabe koje prelaze okvire ove licence obratite se na http://www.ffzg.unizg.hr/klafil/dokuwiki/doku.php/z:digitalizacija-hrvatskih-latinista.